çocukluğun izinde: mitolojik bir dönüş

İnsan hayatı, görünürde ileriye doğru akan bir nehir gibi görünse de, aslında dairesel bir yazgının içinde döner. Çocukken sevdiğimiz şeyler, bilinçaltımızın en derin katmanlarına işlenmiş arketiplerdir; Jung’un kolektif bilinçdışı kavramında yankılanan bu imgeler, yıllar sonra bizi yeniden çağırır. Her yol, her seçim, her sapak, eninde sonunda o ilk sevincin, o saf merakın kapısına çıkar.

Mitolojilerde kahraman, yolculuğa çıkar; bilinmeyen diyarlardan geçer, sınavlardan geçer, ama sonunda daima kendi köklerine, kendi özüne döner. Odysseus’un İthaka’ya dönüşü, aslında çocukluğun kayıp cennetine yapılan bir yolculuktur. Çocukken sevdiğimiz şeyler, bu İthaka’dır: bir oyuncak, bir ses, bir koku, bir kitap… Hepsi, varoluşun en saf halini temsil eden sembollerdir.

Felsefi açıdan bakıldığında, çocukluk tutkuları, insanın ontolojik temelini oluşturur. Heidegger’in “dünyada-olma” hali, çocuklukta ilk kez deneyimlenen merakla başlar. Sevdiğimiz şeyler, varlığımızın dünyaya açılan ilk pencereleridir. Yetişkinlikte yaptığımız her seçim, aslında bu pencereye geri dönme çabasıdır; çünkü hakikat, ilk kez orada görünmüştür.

Akademik düzlemde ise, psikoloji ve eğitim araştırmaları, çocuklukta edinilen ilgi alanlarının yaşam boyu kimlik oluşumunda belirleyici olduğunu gösterir. Bir çocuğun sevdiği oyun, ileride bir bilim insanının deney merakına dönüşebilir; sevdiği hikâye, bir yazarın edebi evrenine kaynaklık edebilir. Bu nedenle, yolların çocukluğa çıkması, yalnızca metaforik değil, aynı zamanda bilimsel bir gerçektir.

Sonuçta, bütün yolların çocukluğa çıkması, insanın kendi özüne dönüşünün kaçınılmazlığını anlatır. Çocukluk, mitolojik bir başlangıç noktasıdır; felsefi bir özdür; akademik bir veri kaynağıdır. Ve edebi bir motif olarak, hayatın dairesel yapısını en güçlü şekilde simgeler. Biz büyüdükçe yollar çoğalır, ama hepsi aynı merkeze, o ilk sevgiye, o ilk ışığa döner.