Renkler bireyler üzerinde
psikolojik etki yaparak anlam üretmede, anlamın algılanmasında ve bilinçaltını
etkilemede önemli rol oynamaktadır. Ayrıca toplumlar da geçmişten günümüze
renklere çeşitli toplumsal ve sembolik anlamlar yükleyerek düşünce ve ideolojilerinin
ifade biçimini oluşturmuşlardır. Farklı kültürler, zaman içerisinde kendilerine
farklı renk sembolleri yaratmışlardır. Örneğin, Amerika’da yaşayan kızıl
derililer için siyah cehennemi ve ölümü, beyaz ise barış ve mutluluğu simgeler.
Siyah, Batı’da yas ve matemi anlatırken Japonya’da mutluluğu temsil etmektedir.
Asya’da Hindular arasında ise
kırmızı ve sarı kutsal renkler olarak rahipler tarafından tercih edilirken mavi
sevilmeyen bir renk olarak algılanmıştır. Katolik rahipleri siyah giyerken
Tibet lamaları safran sarısını tercih etmişlerdir. Ortaçağ’da giysilerinde mor
rengi seçen başpiskoposlar, hiyerarşik olarak yükseldiklerinde cüppelerindeki
mor tonlar ve beneklerin sayısı da artmaktaydı. Piskoposlar leylak rengi
giyinirken, erguvan giysili kardinaller ayrıca mor ametist taşı olan bir yüzük
takıyorlardı. Katolik inancına göre eflatun, büyük perhiz sırasında ve Noel’de
doğru yola dönüş, tövbe ve pişmanlığı simgelemiştir.
İslam kültüründe de yeşil renk,
üstün bir nitelik kazanmıştır. İslamiyet’te yeşil rengin önemi, göçebe bir
hayat sürmeleri ve doğanın yeşermesinin hayvan sürülerini otlağa çıkarma zamanı
olarak kendileri için yaşamsal önem taşımasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca
günümüzde yeşil renk doğayı simgeleyen çevreci bir renk olarak da
algılanmaktadır.
Gökyüzü, açık mavi ile
simgeleştirilirken, mavi-yeşil de güneşin doğduğu kutsal yönün (cennetin)
simgesi olmuştur.
Kırmızı, sarı ve siyah erkeksi renkler
olurken, beyaz, mavi ve yeşil dişi renkler olarak algılanır.
Kırmızı
Simgesel
anlamda, dinamik,
enerjik, yaşamsal, uyarıcı, cinsellik. Psikolojik etkisi, canlandırıcı,
heyecan verici, iştah açıcı, tahrik edicidir. Fizyolojik olarak kan basıncını
ve hormonal salgıları arttırıcıdır. Uzun süre izlendiğinde gerginlik ve heyecan
yaratır, kısa sürede ise dikkat çekici ve bakış yakalayıcıdır, insanları
tetikte olmaya teşvik eder.
Resimsel
anlamda, dikkat çekici
bir renktir ateşin, tehlike ve yasakların belirtilmesi amacıyla kullanılır.
Toplumsal
anlamda, ruhsal
uyanış, aşk, mücadele, başkaldırı ve devrimin rengidir, iletişimde uyarı,
tehlike ve alarmı simgeler. Sıcak bir renk olan kırmızı hızlı karar vermeye
teşvik edici, eyleme geçirici, bakış yakalayıcı, hâkimiyet kurucu bir özelliğe
sahip olduğundan, reklam uygulamalarında zemin olarak değil, vurgu yapmak için
kullanılmalıdır. Kırmızı renkteki nesneler, daha büyük ve yakın görünürler.
Siyah
Simgesel anlamda, kapanma, güç,
olumsuzluk, ağırbaşlılık, kötü talih. Psikolojik etkisi, umutsuzluk,
olumsuzluk, düş kırıklığı, zorunluluk ve baskı duygusu yaratır. Resimsel
anlamda, lüksü, cehennemi, şeytanı, büyüyü temsil eder. Toplumsal anlamda, baş
kaldırma, ölümü, matemi, ağırbaşlılığı, aristokrasiyi ve resmiyeti simgeler.
Siyah renk gizli, gizemli, dışa kapalıdır. Renk kombinasyonlarında olduğundan
daha büyük ve ağır görülmektedir.
Beyaz
Simgesel anlamda, saflık, çözülme,
açıklık, aydınlık, sessizlik ve serinlik. Psikolojik etkisi, özgürlük,
olumluluk, hoşgörü, bağlanma duygusu yaratır. Resimsel anlamda, temizlik,
tazelik, genç kızlığı temsil eder.
Mavi
Simgesel anlamda
sınırsızlık, sessizlik, sakinlik, soğukluk, şeffaflık, sonsuzluk, barış, güven
ve dostluğu temsil eder. Koyu mavi ise saygınlık ve güçlülüğü simgeler.
Psikolojik olarak huzur verici, rahatlatıcı ve sakinleştiricidir. Fizyolojik
açıdan kan basıncını düşürür, insanlar üzerinde barışçıl bir etki yaratır. Koyu
mavi ise hüzün verici, melankolik bir etki taşır.
Resimsel anlamda erkek bebeği,
tazeliği, serinliği, temizliği ve denizi simgeler. Koyu mavi klasik görüş ve
düzeni temsil eder. Toplumsal anlamda lacivert (koyu mavi), sadakati,
istikrarı, liderliği, güveni, saygınlığı, statüyü ve otoriteyi simgeler. Bu nedenle
üniformalar ve resmi görevlilerin giysilerinde tercih edilir. Koyu mavinin Doğu
ve Anadolu’da kötülüklerden koruyucu bir etkiye sahip olduğuna inanılır (nazar
boncuğu). Özellikle erkekler tarafından en çok sevilen renktir. Mavinin yeşile
kayan bir tonu olan turkuvaz (Türk mavisi), mavinin içinde kırmızının etkisini
hissettiren sıcak bir ton yaratır.
Gri
Simgesel anlamda, duygusuzluk,
kararsızlık, yavaş bir bitiş, yaklaşan ölüm. Psikolojik etkisi, hüzün verici,
maskeleyici koruyucudur. Resimsel anlamda, etkisizdir, koyu gri ise kirliliği
temsil eder. Toplumsal anlamda, bireyin kendisini toplumdan soyutlama,
uzaklaştırma arzusunu, duygu ve fikirlerini gizleme eğilimini, meraklı olmayan
nötr kişiliği simgeler.
Pembe
Simgesel anlamda, çekingenlik,
incelik, nezaket, şefkat, sevgi ve yumuşaklık. Psikolojik etkisi, huzur ve
güven verici, sakinleştirici, romantik bir etki taşır. Resimsel anlamda, daha
çok genç bayanlar tarafından kullanılan, kozmetik ve iç çamaşır ürünlerini,
şekerlemeleri, yumuşak kadın zarafetini temsil eder. Toplumsal anlamda,
kibarlık ve dişiliği simgeler.
Turuncu
Simgesel anlamda, canlılık, dışa
dönüklük, güçlülük. Psikolojik etkisi, mutluluk, enerji verici ve iştah açıcıdır.
Canlılığı, yaratıcılığı, güveni, cesareti ve iletişimi arttırdığı için insanı
yaşama motive eder, sindirim sistemlerini uyarır. Resimsel anlamda, sonbaharı,
sıcaklığı temsil eder. Toplumsal anlamda, gençliği, verimliliği simgeler.
Mor
Simgesel anlamda, duygusallık, hüzün, düş kırıklığı,
tutku, yalnızlık, ruhsal huzursuzluk ve erotizm. Psikolojik etkisi, birey
üzerinde nevrotik duyguları açığa çıkarıcı, geçmişe götürücü, hayale daldırıcı,
fantezi anılar uyarıcıdır. İçe dönük mistik düşüncenin rengidir. Resimsel
anlamda, melankoliyi, gizemi, esrarengizliği, bastırılmış şehvet duygusu
(Eflatun), ve sosyal başkaldırıyı temsil eder. Koyu mor ise, büyü, sihir,
endişe, korku, mutsuzluk, mahremiyet duygularını anlatır.
Toplumsal anlamda, daha önceden bilinen, içinde
güvenle yaşanan bir dünyadan, bilinmeyen fakat merak ve heyecan uyandıran bir
dünyaya geçişi simgeler. Nevrotik duyguları açığa çıkardığından insanları
korkuttuğu saptanmıştır. Tarihte yüksek sınıflarda asaletin ve kraliyetin rengi
olmuştur.
Erkeksi sıcak kırmızı ile kadınsı soğuk mavinin
karışımı olan ve ne kadınsı ne de erkeksi olarak tanımlanan eflatun ise erotik
çekiciliğe duyulan özlemi dile getirmektedir. Kadın hareketlerinde hakların
eşitliğini simgeler. Erotizmin bastırıldığı her yerde bir tür dışavurum olarak
öne çıkmaktadır.
Kahverengi
Simgesel anlamda, konfor, sağlıklı
yaşam, fayda ve sağlamlık. Psikolojik etkisi, gevşetici, durağanlık, huzur ve
güven verici. Resimsel anlamda, toprak ve ahşabı temsil eder.
Toplumsal anlamda, varlık, konfor,
sağlıklı yaşam kavramları ile birlikte düşünülen renktir. Heyecan verici bir
renk olan kırmızı rengin etkisi kahverengi içinde, pasifleşerek, teskin edici
ve rahatlatıcı bir etkiye dönüşür.
Sarı
Simgesel anlamda, çözülme, sınırların
genişlemesi, uzaklık, parlaklık, aydınlık, değişiklik, macera duygusu,
sevecenlik, atılganlık, mutluluk ve olumluluk. Psikolojik etkisi, neşe, enerji
verici, metabolizmayı hızlandırıcıdır.
Resimsel anlamda gençliği,
sıcaklığı, enerjiyi, geçiciliği, kısa sürede tükenecek gücü ve fark edilebilir
özelliği nedeniyle dikkat çekiciliği temsil eder. İlanlarda sarı renk daha çok
besleyici ve vitaminli ürünlerde tercih edilir. Sarının tonu önemlidir, soluk sarı
hastalığı çağrıştırırken, yeşile dönük sarı zehir etkisini simgeler, altın
rengi olan metalik sarı ise değer ve statü sembolüdür.
Toplumsal anlamda, birçok dinde
ilah varlığı, iletişimde geçiciliği, dikkati simgeler.
Yeşil
Simgesel anlamda, açık yeşil yaşam,
dinginlik, istikrarlılık, metanet, tazelik, güven, kararlılık, sadakat. Koyu
yeşil ise kıskançlık ve batıl inanç. Yeşil doğada dinlendirici olmasına karşın,
uzun süre izlendiğinde diğer ortamlarda ruhsal gerginlik yaratır.
Psikolojik etkisi, bireyde
sakinleştirici, mantıklı düşünme ve üstünlük duyguları uyandırıcı.
Resimsel anlamda, ambalajda çevre
dostu ve ekolojik ürünlerle ilişki kurar verimlilik, doğa, sağlıklı beslenme,
bahçe malzemelerini temsil eder. Ayrıca haşarat zehri ambalajlarında da koyu
yeşil kullanılır.
Toplumsal anlamda, iletişimde ve
kumanda düğmelerinde geçişi, İslam inancında, cenneti, zeytin yeşili barışı
simgeler. Amerikan toplumunda ise parayı simgeler.